Bilge İnsan Nasıl Davranır?
Birçok farklı kültür ve düşünce okulunda “bilgelik” kavramı farklı şekillerde tanımlanmış olsa da, temelinde bir insanın düşünceleriyle eylemleri arasındaki uyum, toplumdaki farklı grupların ihtiyaçlarına duyarlılık ve adalet anlayışı yer alır. Peki, bir insan bilge olduğunda, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi değerlerle nasıl ilişki kurar? Sokakta, toplu taşımada, işyerinde her gün karşılaştığımız bu değerler, bir “bilge insan” tarafından nasıl anlaşılır ve nasıl uygulanır? Hadi gelin, biraz daha derinlemesine bakalım.
Bilgelik ve Toplumsal Cinsiyet
Toplumsal cinsiyet, özellikle Türkiye gibi dinamik bir toplumda her zaman gündemde olan bir konu. Toplumun cinsiyet rollerine dair dayatmaları, çoğu zaman kadınları ve erkekleri farklı şekillerde davranmaya, düşünmeye ve hatta yaşamaya zorlar. Ancak bir bilge insan, cinsiyet ayrımcılığını fark eder ve bu ayrımcılığı, insanlara zarar vermeyen bir toplum inşa etme çabasında nasıl dönüştürebileceğini düşünür.
Bir gün, İstanbul’da bir kafede otururken yan masadaki konuşmayı duydum. Genç bir kadının iş yerinde her söylediği şeyin bir erkeğin söyledikleriyle aynı olmasına rağmen daha düşük değerlendirildiğini anlatıyordu. Erkeğin söylediklerine hemen katılıp destek veren çevredekiler, kadının söylediklerini ise sorguluyor, pek çok kez “daha dikkatli düşün” gibi yorumlarla karşılaşıyorlardı. O an, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini anlamış oldum. Bilge bir insan, burada sadece kadına empati göstermez, aynı zamanda farkındalık yaratır, konuyu açar, başkalarının da bu haksız durumu görmesini sağlar.
Bilge insan, kadının sesini duyurması için ortam yaratırken, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin toplumda nasıl pekiştiğine dair eleştirilerini de dile getirir. Her iki cinsiyetin eşit haklara sahip olduğu, daha adil bir toplum için fikirler üretir.
Çeşitlilik ve Bilgelik
Toplumda farklı inançlar, kültürler ve etnik kökenler var. Her biri kendi tarihini, geçmişini, kültürünü ve anlayışını taşır. Bu çeşitliliği kabul etmek, anlamak ve saygı duymak, bilge bir insanın en önemli davranış biçimlerinden biridir. Birçok insan, çeşitliliği tehdit olarak algılasa da, bir bilge insan bu çeşitliliği toplumu zenginleştiren bir kaynak olarak görür.
Geçtiğimiz günlerde, bir arkadaşımın düğününde farklı kültürden gelen insanlar vardı. Bir grup Türk, bir grup Arap, bir grup ise Gürcü. Yıllarca farklı dillerin, geleneklerin ve normların etkisinde büyümüş olmalarına rağmen, ortak noktaları saygıydı. Düğün boyunca her biri kendi geleneklerine uygun olarak farklı şekilde kutlamalar yaptı. Kimse kimseyi yargılamadı ya da diğerinin kültürünü küçümsemedi. Bilge bir insan, bu çeşitliliği bir tehdit değil, toplumu daha güçlü kılan bir faktör olarak görür.
Sosyal Adalet ve Bilgelik
Sosyal adalet, her bireyin eşit fırsatlar ve haklarla donatıldığı, sistematik ayrımcılığın olmadığı bir toplum anlayışıdır. Bilge insanlar, sosyal adaletin sadece teori değil, günlük yaşamda uygulanması gerektiğine inanırlar. İyi bir toplum, adaletin hem bireylerde hem de toplumun genelinde hissedildiği yerdir.
Bir gün İstanbul’da toplu taşıma aracında bir adamın, dilencilik yapan bir kadına yardım etmeyi reddettiğine şahit oldum. “O kadın zaten burada çalışıyor, niye yardım edeyim?” dedi. Diğer yolcular ise sessizce bu durumu izledi. Ama bir kişi, bilge bir insan gibi davrandı. Yardım etmek isteyen adama seslendi, “O kadının hayatına bir şey katabilirsen, belki o da sana daha çok değer verecektir. İnsanları küçümsemek yerine, yardımlaşarak bir fark yaratabiliriz.”
Bu basit ama güçlü müdahale, sosyal adaletin günlük hayatta nasıl işlediğine dair bir örnek sundu. Bilge insan, adaletin ve eşitliğin tüm bireylerin hakları olduğunu kabul eder ve her fırsatta bu değerleri savunur.
Sonuç: Bilgelik Toplumda Nasıl Yansır?
Bilge bir insan, sadece kitaplardan veya teorilerden değil, toplumsal hayattan aldığı derslerle de şekillenir. Sokakta, işyerinde, toplu taşımada karşılaştığımız her bireyin farklı bir hikayesi, farklı bir yaşam deneyimi vardır. Toplumun çeşitliliğine ve adaletsizliklere duyarlı olmak, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleriyle mücadele etmek, bilge bir insanın günlük hayatta nasıl davrandığını belirler.
Günlük hayatta karşılaştığımız insanların davranışları, toplumsal değerlerin ve normların bir yansımasıdır. Ancak bu yansımalara dikkatle bakarak, bilgelik ve empati ile şekillenen bir toplumda yaşamamıza katkı sağlayabiliriz. Her birey, farklı bir perspektiften olaylara yaklaşabilir. Bilge insan ise bu farklılıkları zenginlik olarak kabul eder ve her bireyi anlamaya, desteklemeye ve güçlendirmeye çalışır.
Toplumda adalet, eşitlik ve saygıyı artırmak için hepimizin bir adım atması gerektiği bir çağda, bilgelik, sadece bir kavram değil, yaşanması gereken bir felsefe haline gelir.